Politico: Zelensky bëri një gabim të madh politik në Ballkan

Vizita e presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, në Serbi javën e kaluar dhe takimi i tij i parë me presidentin Aleksandar Vuçiq shkaktuan reagime të forta në Prishtinë dhe Beograd, ndërsa qëndrimi i Kievit ndaj pavarësisë së Kosovës riktheu në qendër të vëmendjes një prej çështjeve më të ndjeshme të politikës ballkanike.

Pas takimit në Beograd, Zelensky deklaroi se Ukraina nuk do ta njohë pavarësinë e Kosovës. Deklarata shkaktoi reagime të menjëhershme në Kosovë.

Në Prishtinë, nga një prej rrugëve kryesore u hoq pankarta “Free Ukraine”, e vendosur që nga viti 2022. Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, tha se solidariteti me popujt që përballen me luftë dhe përndjekje duhet të shoqërohet me respekt të ndërsjellë.

Reagimet u përshkallëzuan edhe në Beograd dhe Prishtinë. Vuçiq deklaroi se Serbia mund të devijojë rrjedhën e lumit Ibër, në një kërcënim që lidhet me zhvillimet rreth pronave të serbëve në Kosovë. Një veprim i tillë do të kishte pasoja serioze, pasi liqeni akumulues furnizon me ujë një pjesë të madhe të Kosovës dhe përdoret edhe për ftohjen e termocentralit kryesor të vendit.

Ndërkohë, në rrjetin social X u zhvillua një përplasje publike mes ministrit të Jashtëm serb, Marko Gjuriq, dhe kryeministrit shqiptar, Edi Rama. Ky i fundit akuzoi Beogradin se jeton në një “flluskë politike” dhe se refuzon të pranojë realitetin e humbjes së Kosovës.

Pse Zelensky u afrua me Vuçiqin?

Megjithatë, pas deklaratave për Kosovën qëndron një dimension tjetër i vizitës së Zelenskyt – nevojat ushtarake të Ukrainës.

Serbia vazhdon të prodhojë sasi të konsiderueshme të municioneve të kalibrave të trashëguar nga standardet sovjetike. Këto municione janë të rëndësishme për ushtrinë ukrainase, e cila ende përdor një pjesë të konsiderueshme të armatimit të prodhuar sipas standardeve sovjetike.

Sipas analizës së cituar nga materiali, presidenti serb mund të jetë i gatshëm që, në mënyrë diskrete, të ndihmojë Ukrainën me furnizime të tilla, pavarësisht marrëdhënieve të afërta që Beogradi vazhdon t’i ketë me Moskën.

“Ukraina është në një situatë ku nuk mund të merret me asgjë tjetër përveç nevojave të saj më urgjente, ndërsa Vuçiqi për momentin është më i rëndësishëm për të”, vlerëson Florian Bieber, drejtues i Qendrës për Studime të Evropës Juglindore në Universitetin e Grazit.

Kjo e bën Serbinë një partner potencialisht të rëndësishëm për Kievin në një fushë ku nevojat e Ukrainës mbeten të mëdha.

Vuçiq kërkon të përmirësojë pozicionin ndaj BE-së

Afrimi i presidentëve ukrainas dhe serbë mund të ketë edhe një dimension tjetër – marrëdhëniet e Vuçiqit me Bashkimin Evropian.

Serbia është nën presion të vazhdueshëm nga Brukseli për shkak të politikave të saj të brendshme, marrëdhënieve me Rusinë dhe shqetësimeve për standardet demokratike.

Në këtë kontekst, fotografia e Vuçiqit krah Zelenskyt dhe afrimi publik me presidentin ukrainas mund t’i shërbejnë Beogradit për të treguar një profil më të afërt me Perëndimin.

Sipas Bieberit, Vuçiq mund të shpresojë që marrëdhëniet më të afërta, të paktën simbolikisht, me Zelenskyn t’i sjellin më pak kritika nga Brukseli në muajt e ardhshëm dhe t’i forcojnë pozitën përballë BE-së, veçanërisht në prag të zgjedhjeve të mundshme në Serbi.

Kosova mbetet pika më e ndjeshme

Pavarësisht interesave të përbashkëta që mund të kenë Beogradi dhe Kievi, çështja e Kosovës mbetet një prej pengesave kryesore në marrëdhëniet mes Ukrainës dhe Kosovës.

Ukraina nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, ndërsa në Prishtinë qëndrimi i Kievit është parë me zhgënjim, sidomos duke pasur parasysh mbështetjen e fuqishme që Kosova i ka dhënë Ukrainës që nga fillimi i pushtimit rus.

Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, tha se qëndrimet e Zelenskyt i ka marrë me keqardhje dhe i krahasoi ato me argumentet që Rusia përdor për ta paraqitur Kosovën si precedent për konfliktet e tjera territoriale.

Statusi i Kosovës është përdorur prej vitesh nga presidenti rus Vladimir Putin si argument në narrativën e tij për ndërhyrjet dhe aneksimet ruse, përfshirë rastet e Gjeorgjisë dhe Krimesë.

Megjithatë, mbështetësit e pavarësisë së Kosovës argumentojnë se rasti i saj është unik dhe nuk mund të përdoret si precedent i përgjithshëm për lëvizjet separatiste apo konfliktet territoriale.

Një marrëdhënie pragmatike mbi konfliktet e Ballkanit

Vizita e Zelenskyt në Beograd tregon kështu një realitet më kompleks se sa përplasja e drejtpërdrejtë rreth Kosovës.

Për Kievin, Serbia mund të jetë e rëndësishme për shkak të kapaciteteve të saj në prodhimin e municioneve. Për Vuçiqin, afrimi me Zelenskyn mund të shërbejë për të përmirësuar imazhin e Serbisë përballë BE-së dhe për të dëshmuar se Beogradi mund të luajë një rol ndërmjetësues mes palëve të ndryshme.

Por ky afrim nuk e zhduk konfliktin politik rreth Kosovës dhe as lidhjet tradicionale të Serbisë me Rusinë.

Në fund, siç vlerëson Bieber, mënyra se si interpretohet pavarësia e Kosovës varet shumë nga pozicioni që mbahet në këtë mosmarrëveshje dhe nga këndvështrimi për konfliktet dhe mosmarrëveshjet territoriale në pjesë të tjera të botës.

The GeoPost