Vucic follows Putin's script to stay in power, but even the Kremlin has doubts about his success

Presidenti rus Vladimir Putin ka shprehur dyshime për planin politik të Aleksandar Vuçiqit për të ruajtur pushtetin në Serbi, duke kaluar nga posti i presidentit në atë të kryeministrit.

Sipas një raportimi të Bloomberg, edhe lideri i Kremlinit ka ngritur pikëpyetje për suksesin e kësaj strategjie, ndërsa Serbia përgatitet për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit.

Vuçiq, i cili dha dorëheqjen nga presidenca muajin e kaluar, synon të rikthehet në krye të qeverisë për të zgjatur qëndrimin e tij në pushtet, në një kohë kur Partia Përparimtare Serbe (SNS) përballet me sfidën më serioze politike në më shumë se një dekadë.

Sipas Bloomberg, strategjia e Vuçiqit ngjan me manovrën politike të aleatit të tij rus, Vladimir Putin, i cili në të kaluarën kaloi nga presidenca në postin e kryeministrit për të ruajtur ndikimin e tij mbi pushtetin.

Megjithatë, edhe Putini ka shprehur rezerva për planin e liderit serb.

Në një bisedë telefonike njëorëshe, të zhvilluar në prag të dorëheqjes së Vuçiqit nga presidenca muajin e kaluar, presidenti rus e kishte pyetur nëse ishte i sigurt për këtë tranzicion politik.

“Ai më befasoi me qasjen e tij racionale”, ka deklaruar Vuçiq në një intervistë të fundit në Beograd, duke treguar se Putini kishte ngritur pyetje për pengesat e mundshme dhe besueshmërinë e aleatëve politikë.

“I thashë se shpresoj që gjithçka të shkojë mirë”, ka shtuar Vuçiq.

Zgjedhjet e së dielës do të përcaktojnë përbërjen e parlamentit serb me 250 deputetë, ndërsa gara kryesore, sipas sondazheve të përmendura nga Bloomberg, zhvillohet ndërmjet SNS-së dhe një lëvizjeje të re politike të dalë nga protestat masive studentore.

Sondazhet japin rezultate të ndryshme për mbështetjen e dy forcave, duke e bërë të paqartë se cila prej tyre mund të sigurojë shumicën e nevojshme për formimin e qeverisë.

Zgjedhjet e parakohshme u shpallën më shumë se një vit para përfundimit të mandatit parlamentar, pas protestave të vazhdueshme kundër qeverisë, të cilat nisën pas shembjes së një strehe në stacionin hekurudhor të Novi Sadit në vitin 2024, ku humbën jetën 16 persona.

Studentët universitarë udhëhoqën protestat, duke akuzuar autoritetet për korrupsion dhe papërgjegjësi institucionale.

Të enjten mbrëma, qindra mijëra mbështetës të opozitës u mblodhën në Beograd, në një nga protestat më të mëdha të organizuara ndonjëherë në Serbi, sipas raportimit të Bloomberg.

Lëvizja studentore, e cila fillimisht funksiononte si një rrjet protestash pa udhëheqje të centralizuar, është shndërruar në një forcë politike që sfidon drejtpërdrejt pushtetin e Vuçiqit.

Lista Studentore përfshin akademikë, sipërmarrës, punëtorë dhe profesionistë të fushave të ndryshme, përfshirë ish-guvernatorin e Bankës Qendrore të Serbisë, Dejan Shoshiq.

Një nga kandidatët e saj është edhe ish-basketbollisti i njohur serb dhe ish-presidenti i Euroleague Basketball, Dejan Bodiroga.

“Asnjëherë më parë vendi ynë nuk ka qenë nën pushtim nga brenda, por fatkeqësisht tani është. Kemi dhunë, arrogancë dhe korrupsion që po e gërryejnë shtetin tonë”, ka deklaruar Bodiroga.

Programi i Listës Studentore përqendrohet në luftën kundër korrupsionit, reformimin e gjyqësorit, përmirësimin e kushteve zgjedhore, pluralizmin mediatik dhe rikthimin e standardeve demokratike.

Megjithatë, sipas Bloomberg, kjo lëvizje ka treguar kujdes në çështjet më të ndjeshme të politikës së jashtme, përfshirë Kosovën dhe marrëdhëniet me Rusinë.

Përfaqësuesit e saj i referohen Kushtetutës së Serbisë kur flasin për Kosovën, ndërsa nuk kanë marrë një qëndrim të prerë për vendosjen e sanksioneve perëndimore ndaj Moskës.

Edhe anëtarësimi në Bashkimin Evropian nuk paraqitet si prioritet i menjëhershëm, pasi përfaqësuesit e lëvizjes kanë deklaruar se qytetarët mund të vendosin për këtë çështje përmes referendumit, nëse Serbia merr ftesë për anëtarësim.

Ndërkohë, Vuçiq ka vazhduar ta akuzojë opozitën se financohet nga jashtë dhe se synon destabilizimin e vendit.

“Vota për Listën Studentore është votë për shkatërrimin e Serbisë”, ka deklaruar ai gjatë një tubimi elektoral.

Nga ana tjetër, Lista Studentore ka premtuar rikthimin e sundimit të ligjit, luftimin e monopoleve dhe rishikimin e kontratave të mëdha infrastrukturore të lidhura gjatë qeverisjes së Vuçiqit.

Partia në pushtet po e mbështet fushatën në rezultatet ekonomike të 12 viteve të fundit, duke përmendur rritjen e ekonomisë, pagave dhe pensioneve, uljen e papunësisë dhe stabilitetin e dinarit.

Megjithatë, akuzat për parregullsi zgjedhore, frikësim të votuesve dhe përdorim të burimeve shtetërore për interesa partiake kanë shtuar tensionet përpara votimit.

Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) ka paralajmëruar dërgimin e një misioni vëzhgues, ndërsa aktivistët opozitarë pritet të jenë të pranishëm në vendvotime në të gjithë vendin.

Në planin ndërkombëtar, Vuçiq ka ndjekur prej vitesh një politikë balancimi ndërmjet Bashkimit Evropian, Rusisë, Kinës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Serbia ka vazhduar procesin e integrimit evropian, ndërkohë që ka ruajtur marrëdhënie të ngushta me Moskën dhe ka tërhequr investime të konsiderueshme kineze.

Putini, pavarësisht mospajtimeve të herëpashershme ndërmjet Moskës dhe Beogradit, e ka shprehur publikisht mbështetjen për Vuçiqin.

Presidenti rus ka deklaruar se shpreson në fitoren e aleatit të tij serb, duke vlerësuar se ai ndjek politika të kujdesshme dhe tregon gatishmëri për bashkëpunim me Rusinë.

“Ne sigurisht e mirëpresim këtë dhe do të përgjigjemi në të njëjtën mënyrë”, ka deklaruar Putini.

Vuçiq, 56 vjeç, dha dorëheqjen nga presidenca tetë muaj para përfundimit të mandatit të tij të dytë, me synimin për t’u rikthyer si kryeministër dhe për të siguruar edhe katër vjet të tjera në pushtet.

Por, siç vëren Bloomberg, për herë të parë pas më shumë se një dekade dominimi politik, rruga e tij drejt vazhdimit të pushtetit përballet me një opozitë të mobilizuar dhe me një rezultat zgjedhor të pasigurt.