JULY'S BLUFF: Vučić's choice between risking defeat now and collapse later

Nga rrethi i Aleksandar Vuçiqit ditët e fundit po vijnë informacione se 5 korriku përmendet si data më e re për zgjedhje të parakohshme parlamentare. Në pamje të parë, kjo duket si edhe një nga lëvizjet taktike të një njeriu që e ka çuar mbijetesën politike në perfeksion. Megjithatë, kur shikohet më thellë, bëhet e qartë se bëhet fjalë për një vendim të imponuar nga rrethanat, një zgjedhje e qartë mes një skenari të keq dhe një edhe më të keq.

Written by: Dragan Shormaz

Llogaritja është, në thelb, e thjeshtë: vera, pushimet, qytetet bosh dhe mobilizimi i zvogëluar politik i kundërshtarëve. Në një ambient të tillë, regjimi llogarit në ndonjë përqindje më shumë, aq sa të zgjasë mandatin dhe të blejë edhe pak kohë. Kjo nuk është strategjia e Vuçiqit dikur të fortë dhe vetëbesues, i cili fitonte zgjedhjet me lehtësi, por refleks i një lideri autoritar që ndjen se po i rrëshqet toka nën këmbë.

Opsioni tjetër që përmendet është dhjetori, si një afat që do t’i mundësonte Vuçiqit të përpiqet të sigurojë postin e kryeministrit para zgjedhjeve presidenciale, të cilat për pushtetin paraqesin një rrezik shumë më të madh. Megjithatë, problemi me këtë llogaritje është se koha nuk punon më për të. Përkundrazi, çdo muaj e gërryen edhe më shumë themelet mbi të cilat mbështetet modeli i tij politik.

Parametrat ekonomikë tashmë po japin sinjale serioze paralajmëruese. Vlerësimet e Fondit Monetar Ndërkombëtar tregojnë se inflacioni deri në fund të vitit mund të arrijë rreth 7%, me rrezik real që çmimet e produkteve bazë ushqimore të rriten edhe më shpejt. Për qytetarët, kjo do të thotë rënie e mëtejshme e standardit të jetesës, ndërsa për regjimin kjo nënkupton humbjen e narrativës për paqe sociale dhe përparim si burimi më i rëndësishëm politik i pushtetit.

Ndryshe nga vitet e mëparshme, Vuçiqi nuk ka më hapësirë fiskale për ta zgjidhur problemin duke “injektuar” para. Arka shtetërore është e ngarkuar, ndërsa kapitali politik i konsumuar. Deficiti në buxhet po rritet gjithnjë e më shumë dhe po i afrohet 1.5 miliardë eurove në 6 muajt e parë të vitit. Pas përplasjeve rraskapitëse me studentët dhe pakënaqësisë gjithnjë në rritje në shoqëri, mekanizmat për amortizimin e krizës po bëhen gjithnjë e më të dobët dhe më pak efektivë.

Prandaj nuk është për t’u habitur nervozizmi që ka kapluar majat e pushtetit sapo u përmend mundësia që Serbia të mbetet pa 1.5 miliardë euro nga Fondi Evropian i Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Kjo shumë nuk është vetëm një nxitje financiare, por është bërë një levë kyçe për ruajtjen e iluzionit të stabilitetit. Në këtë kontekst duhet parë edhe “zelli evropian” i papritur i pushtetit, i cili praktikisht brenda natës vendosi të harmonizojë propozimet ligjore me standardet e Bashkimit Evropian. Një detyrim që formalisht ekziston që nga viti 2014, tani është bërë çështje e mbijetesës politike.

Megjithatë, personalisht kam votuar ndoshta mijëra ligje që janë në përputhje me standardet evropiane. Serbia ka ligje shumë të mira, por problemi qëndron në faktin se ato nuk zbatohen! Tani këtë e dinë të gjithë, madje edhe vetë BE-ja! Mashtrimi i Vuçiqit në lidhje me integrimet evropiane qëndron pikërisht në mungesën e sundimit të ligjit, pra pushteti i tij përmbush vullnetin e “shefit të madh” dhe të rrjetit të tij kriminal që ai e ka instaluar në aparatin shtetëror.

Në të njëjtën kohë, presionet në politikën e jashtme nuk po zbuten. Nga Uashingtoni vijnë sinjale për hetime të mundshme të FBI-së që lidhen me pastrimin e parave dhe rrjedhat financiare të lidhura me njerëz nga rrethi më i afërt i Vuçiqit. Përmenden rrjete kompanish, fonde dhe lidhje ndërkombëtare që e komplikojnë edhe më tej situatën tashmë të ndërlikuar. Në këtë rrjet, gjithnjë e më shpesh shfaqen emra si Viktor Orbán, por edhe struktura financiare si fondi Vista Rica, gjë që potencialisht hap një front edhe në marrëdhëniet rajonale.

Nëse dinamika e re politike në Hungari çon në hetime serioze financiare, efektet me siguri mund të përhapen edhe në Serbi. E gjithë kjo krijon një tablo të një pushteti që nuk i menaxhon më krizat, por përpiqet t’i mbijetojë atyre. Dhe kur një lider politik autoritar kalon nga faza e kontrollit në fazën e mbijetesës, veprimet e tij bëhen të paparashikueshme dhe shpesh të rrezikshme.

Në një kontekst të tillë, korriku nuk duket më si një lëvizje e guximshme, por si një përpjekje e fundit për të shmangur një skenar edhe më të rëndë në vjeshtë dhe dimër. Ky është një bllof politik me rrezik të lartë: nëse ia del, Vuçiqi do të blejë edhe pak kohë për të qëndruar në pushtet. Në të kundërtën, do të përshpejtojë procese që nuk do të mund t’i kontrollojë më.

Problemi thelbësor për Vuçiqin nuk është data e zgjedhjeve, por fakti që presionet politike, ekonomike dhe ndërkombëtare po grumbullohen më shpejt sesa ai mund t’i neutralizojë. Prandaj dilema përpara tij bëhet gjithnjë e më e qartë: të dalë në zgjedhje sa kohë që ka ende njëfarë kontrolli, apo të presë dhe të rrezikojë që e gjithë struktura t’i shembet. Megjithatë, nuk ka kohë që deri në korrik, në këtë atmosferë, të bëhen ndryshime në përputhje me rekomandimet e ODIHR-it, të zgjidhet REM-i, të çlirohen mediat dhe të zhvillohet një fushatë në të cilën Vuçiqi, si president, nuk mund të marrë pjesë në zgjedhjet parlamentare! Pra, Vuçiqi edhe një herë dëshiron të nxitojë kundërshtarët dhe të zhvillojë zgjedhje duke përdorur fushatën e funksionarëve, burimet shtetërore, mediat e kontrolluara, blerjen e votuesve, manipulimet në vendvotime dhe me ndihmën e komisionit zgjedhor… në fund edhe me përdorimin e dhunës brutale! Këtë askush me pak mend nuk duhet ta pranojë! BE-ja e ka paralajmëruar hapur këto ditë që të mos e bëjë këtë, por nëse alternativa ndaj pushtetit të tij e pranon, BE-ja nuk do të mund ta ndalojë! Prandaj, që tani duhet të fillojë një luftë institucionale dhe jashtëinstitucionale për zgjedhje të parakohshme të ndershme! Të kërkohet ndihma e BE-së dhe të pranohet dalja në zgjedhje vetëm kur regjimi t’i përmbushë detyrimet dhe të sigurojë kushte për zgjedhje të ndershme!

Sido që të vendosë, një gjë është e sigurt: faza e dominimit të rehatshëm të Vuçiqit ka përfunduar. Po hyjmë në një periudhë në të cilën çdo vendim i tij do të ketë një çmim. Dhe kur politika fillon të ngjajë me bixhoz, rrallë përfundon ashtu siç është planifikuar.

The Geopost