Lavrov në Teheran mes pyetjeve nëse Moska po e ndihmon Iranin në luftë me SHBA-në

Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov, mbërriti në Teheran më 19 tetor për bisedime me homologun iranian, Abbas Araqchi, dhe një takim me Presidentin Masoud Pezeshkian, mes pyetjeve rreth mbështetjes, nëse ka, që Moska po i ofron Iranit në luftën kundër Shteteve të Bashkuara.

Lavrov mbërriti në kryeqytetin iranian direkt nga Manama, ku mori pjesë në një takim me zyrtarë të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit. Shtetet e Gjirit i kanë kërkuar Moskës të përdorë ndikimin e saj për të ushtruar presion mbi Teheranin që të ndalojë sulmet ndaj fqinjëve të saj.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baqaei, tha se vizita kishte për qëllim vazhdimin e punës për marrëveshjet dypalëshe. Moska tha se bisedimet do të përqendroheshin në krizën rajonale, për të cilën fajëson Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, si dhe në projektet tregtare, të energjisë dhe të transportit.

Presidenti rus Vladimir Putin i tha Pezeshkian në fillim të këtij muaji se Moska ishte gati të kontribuonte në përpjekjet e ndërmjetësimit për të ndihmuar në përfundimin e luftës.

Por ajo që nuk është në axhendën publike do të jetë në qendër të vëmendjes së madhe të botës. Pas gati tetë muajsh luftimi kundër një kundërshtari shumë më të fuqishëm, po ngrihen pyetje rreth asaj se sa mbështetje po merr Irani nga Rusia, e cila nuk ka hyrë kurrë drejtpërdrejt në luftë, dhe në çfarë forme.

Megjithatë, këto pyetje arritën kulmin më 18 tetor, kur Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha në një postim në rrjetet sociale se Rusia po bënte “shumë pak, nëse aspak, për të ndihmuar Republikën Islamike të Iranit”, krahasuar me atë që mund të bënte.

Kjo erdhi pasi ai shkroi në mediat sociale më parë gjatë javës se nuk besonte që Moska apo Pekini po e ndihmonin fare Iranin.

“Nëse po e bëjnë, është në një nivel shumë të ulët, por nuk besoj se po e bëjnë fare. Ata kanë shumë për të humbur dhe ne do ta dimë këtë shumë shpejt”, shkroi Trump.

Komenti i Trumpit më 18 tetor u bë si pjesë e shpjegimit të tij për vendimin e tij për të hequr sanksionet gjithëpërfshirëse të planifikuara kundër Rusisë, duke argumentuar se ato mund ta pengonin Kremlinin të negocionte përfundimin e luftës në Ukrainë.

Administrata Trump kohët e fundit hoqi sanksionet mbi eksportet ruse të naftës, duke shkaktuar dënim si nga demokratët ashtu edhe nga republikanët, si dhe zemërim nga Ukraina dhe shumë prej partnerëve të saj ndërkombëtarë.

‘Mbështetja ruse ekzistonte’

Hamidreza Azizi, një analist i lartë për Iranin në Grupin Ndërkombëtar të Krizave me seli në Belgjikë, i tha Radios Evropa e Lirë se, ndërsa është e vërtetë që Moska ka mbajtur armë të rënda dhe se marrëveshjet për avionë luftarakë, siç është avioni luftarak Su-35, kanë ngecur, Rusia megjithatë i ka ofruar Iranit inteligjencë ushtarake që mundëson “sulme precize në bazat amerikane” dhe ka ndihmuar në përmirësimin e sistemeve të prodhuara në Iran, përfshirë dronin Shahed, përmes bashkëpunimit të vazhdueshëm ushtarako-teknik.

“Pra, varet vërtet se si e përcaktoni mbështetjen, por mbështetja ruse ishte aty dhe pati një ndikim të prekshëm”, tha Azizi.

Disa analistë tregojnë një incident që sipas tyre tregon se sa e rëndësishme është mbështetja ruse për Iranin.

Në mars, Irani sulmoi bazën ajrore Prince Sultan në Arabinë Saudite, duke plagosur 12 ushtarë amerikanë.

Ekspertët vunë re se preciziteti i pazakontë i sulmit ka të ngjarë të jetë ndihmuar nga inteligjenca ruse. Më pas dolën raporte se 14 satelitë spiunë rusë kishin fluturuar mbi bazën dy ditë para sulmit. Zyrtarët amerikanë më vonë arritën në përfundimin se informacioni nga Moska kishte mundësuar sulmin preciz.

Një zyrtar i lartë i Bashkimit Evropian, i cili foli në kushte anonimiteti sepse nuk ishte i autorizuar të shprehte publikisht pikëpamjet e tij, i tha Radios Evropa e Lirë se ndihma ruse për Iranin ka qenë gjithmonë e kufizuar, sepse lufta kundër Ukrainës i ka shterur burimet e Moskës.

Zyrtari tha se nuk kishte “asnjë tregues se ata po e kufizojnë më tej atë” dhe e përshkroi komentin e Trump si “propagandë që në një farë mënyre po përpiqet t’i shpjegojë publikut amerikan pse ai po tregohet i butë me Rusinë dhe po ushtron presion mbi Ukrainën”.

Inteligjenca, dronët dhe raketat

Që kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën sulmet ndaj Iranit më 28 shkurt, raportet e mediave, duke cituar zyrtarë amerikanë, evropianë dhe ukrainasë, kanë treguar për mbështetjen në rritje të Rusisë për Teheranin.

Disa media kanë cituar njerëz të njohur me inteligjencën amerikane, sipas të cilëve Rusia po i kalon Iranit informacione në lidhje me vendndodhjet dhe lëvizjet e ushtarëve, anijeve luftarake dhe avionëve amerikanë, ku shumica e këtyre informacioneve bazohen në imazhe satelitore.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha se Kievi ka prova se Rusia po i ofron Iranit inteligjencë sinjalizuese dhe luftë elektronike.

Sipas Andrea Kendall-Taylor, bashkëpunëtore e lartë dhe drejtoreshë e Programit të Sigurisë Transatlantike në Qendrën për një Siguri të Re Amerikane, dhe Richard Fontaine, drejtor ekzekutiv i Qendrës për një Siguri të Re Amerikane, “mbështetja ruse për Teheranin ka pasur një ndikim të rëndësishëm operacional, por është kufizuar me kujdes”.

“Edhe pse zhvillon luftën e vet në Ukrainë, Moska ka gjetur mënyra për të ndihmuar Iranin të sulmojë objektivat amerikane dhe të vazhdojë luftën përmes mbulimit diplomatik dhe mbështetjes materiale, duke shmangur lëvizjet që mund ta fusin Rusinë në konflikt të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara”, shkruan ata në një analizë të botuar javën e kaluar në revistën Foreign Affairs.