Shormaz: “Anti-terrorizëm” si mbulesë për shpërbërjen e shtetit

Ish-deputeti serb, Dragan Shormaz, ka reaguar ashpër ndaj hapjes së zyrës së njësisë hungareze antiterroriste në Banja Llukë, duke paralajmëruar se ky veprim përbën një anashkalim serioz të institucioneve shtetërore të Bosnja dhe Hercegovina dhe rrezikon stabilitetin e rajonit.

Sipas Shormaz, vendosja e një pranie operative të një njësie speciale të huaj policore në nivel entiteti, dhe jo në nivel shtetëror, nuk mund të konsiderohet “bashkëpunim ndërkombëtar rutinë”.

“Hapja e zyrës së njësisë hungareze antiterroriste në Banja Luka nuk mund të klasifikohet si bashkëpunim ndërkombëtar rutinë. Kushdo që e paraqet në atë mënyrë, ose nuk e kupton kontekstin e Bosnjës dhe Hercegovinës, ose po e injoron atë me vetëdije me qëllime më shumë se të qarta”, theksoi ai.

Ai argumentoi se në Bosnje dhe Hercegovinë çështjet e sigurisë nuk janë vetëm teknike, por thellësisht politike dhe të ndjeshme për shkak të historisë së vendit dhe strukturës së tij të brendshme.

“Kjo nuk është një çështje teknike. Është një shkelje e drejtpërdrejtë e rendit institucional të vendit dhe, më e rëndësishmja, dërgon një mesazh se një rend i tillë mund të anashkalohet”, deklaroi Shormaz.

Sipas tij, bashkëpunimi në fushën e sigurisë dhe politikës së jashtme bie ekskluzivisht në kompetencën e institucioneve shtetërore të Bosnjës dhe Hercegovinës, ndërsa Republika Srpska nuk ka mandat për të zhvilluar marrëdhënie të pavarura sigurie me shtete të tjera.

“Kur një entitet, në këtë rast Republika Srpska, vendos drejtpërdrejt bashkëpunim sigurie me një fuqi të huaj, dhe jo vetëm me ndonjë fuqi të huaj, por me një njësi speciale policore, kjo ngre një çështje serioze të anashkalimit të shtetit”, tha ai.

Shormaz vlerësoi se ky veprim nuk mund të shihet i izoluar, por në kontekstin e përpjekjeve të vazhdueshme të autoriteteve të Republikës Srpska për të sfiduar institucionet shtetërore të Bosnjës dhe Hercegovinës.

“Ai vjen në një kohë kur autoritetet e Republikës Srpska kanë minuar sistematikisht institucionet e përbashkëta për vite me radhë, duke vënë në pikëpyetje juridiksionin e shtetit dhe duke testuar kufijtë e asaj që është e mundur”, theksoi ish-deputeti serb.

Ai paralajmëroi se prania e një njësie të huaj speciale në një mjedis të tillë duket më shumë si një sinjal politik mbështetjeje sesa si ndihmë teknike.

Sipas Shormaz, edhe më problematik është fakti se ky sinjal vjen nga Hungaria, një shtet anëtar i Bashkimit Evropian.

“Kjo dërgon një mesazh të dyfishtë. Nga jashtë, se rregullat janë relative kur u përshtaten interesave politike, dhe nga brenda, se strukturat paralele jo vetëm që tolerohen, por inkurajohen”, u shpreh ai.

Ai shtoi se Bosnja dhe Hercegovina tashmë ka institucione përgjegjëse për luftimin e terrorizmit dhe se çdo bashkëpunim serioz ndërkombëtar duhet të zhvillohet përmes institucioneve shtetërore.

“Nëse qëllimi i partnerëve të huaj është bashkëpunimi, ai ndërtohet ekskluzivisht përmes institucioneve kompetente. Çdo gjë tjetër është ose mosbesim ndaj shtetit ose një përpjekje për ta anashkaluar atë dhe për të minuar kompetencat e tij”, deklaroi Shormaz.

Ai paralajmëroi se praktika të tilla mund të prodhojnë pasoja serioze në një rajon ende të ndjeshëm politikisht dhe të sigurisë.

“Në një rajon që ende mban plagë të thella politike dhe të sigurisë, lëvizje të tilla nuk mbeten pa efekt. Ato rrisin tensionet, thellojnë përçarjet dhe hapin hapësirë për kriza të reja”, tha ai.

Shormaz përmendi edhe raportet mes liderit të Republikës Srpska, Milorad Dodik, dhe kryeministrit hungarez, Viktor Orbán, duke thënë se çështja nuk ka të bëjë vetëm me marrëdhëniet personale apo politike, por me parimin e funksionimit të shtetit të Bosnjës dhe Hercegovinës.

“A do të jetë Bosnja dhe Hercegovina një shtet me një sistem të vetëm sigurie apo një koleksion territoresh në të cilat aktorë të ndryshëm krijojnë marrëveshjet e tyre me partnerë të jashtëm?”, pyeti ai.

Sipas tij, nëse mbizotëron modeli i dytë, atëherë bëhet fjalë për “përpjekje të hapura për të shpërbërë Bosnjën dhe Hercegovinën si shtet”.

Në fund, Shormaz kërkoi që politika evropiane në Ballkanin Perëndimor të mbështetet në forcimin e institucioneve shtetërore dhe jo në krijimin e kanaleve paralele të pushtetit.

“Stabiliteti i rajonit nuk ndërtohet përmes kanaleve paralele të pushtetit, por përmes bashkëpunimit transparent dhe institucional me shtetet, jo pjesë të tyre”, përfundoi ai./TheGeopost