“Dhunë e kërcënime”, Serbia fundoset në Indeksin e Lirisë së Shtypit, më e dobëta në Ballkanin Perëndimor

Serbia renditet e 104-ta nga 180 shtete në vitin 2026 në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit të “Reporterëve pa Kufij” (RSF), duke u pozicionuar më dobët se çdo vend tjetër i Ballkanit Perëndimor.

Vlerësimi i fundit e përforcon pamjen e një mjedisi gjithnjë e më armiqësor për gazetarinë kritike dhe median e pavarur, në një klimë ku presioni politik, sulmet dhe fushatat e denigrimit janë bërë pjesë e përditshmërisë.

Sipas profilit të Reporterëve pa Kufij për Serbinë, megjithëse vendi ka prodhuar gazetari cilësore dhe hulumtuese, shpesh të vlerësuara për hetime mbi krimin dhe korrupsionin, media mbetet “e bllokuar në një spiralë rënëse”, mes propagandës, lajmeve të rreme dhe ndikimit të drejtpërdrejtë politik.

RSF thekson se, pavarësisht kornizës ligjore formalisht solide, gazetarët përballen me presion politik, ndërsa rastet e sulmeve dhe kërcënimeve shpesh shoqërohen me mungesë ndëshkueshmërie.

Sulme, kërcënime dhe akuza nga niveli më i lartë

Një nga elementet kryesore që RSF veçon është polarizimi i thelluar politik, sidomos gjatë protestave 2023–2025, ku sipas organizatës, gazetarët janë shënjestruar edhe nga përfaqësues të elitës qeverisëse, të udhëhequr nga presidenti Aleksandar Vuçiç, me sulme verbale që më pas amplifikohen nga disa televizione kombëtare.

Në të njëjtën linjë, raporti “Freedom in the World 2026” i Freedom House thekson se autoritetet kanë vazhduar të kërcënojnë mediat e pavarura, duke përmendur rastin e qershorit 2025 kur presidenti Vuçiq e cilësoi raportimin e mediave N1 dhe Nova S si “terrorizëm i pastër” dhe sugjeroi se prokuroria mund të ndërmarrë veprime ndaj tyre.

Freedom House e lidh këtë klimë presioni edhe me instrumente ekonomike dhe rregullatore, ku ndikimi i shtetit dhe i partisë në pushtet shtrihet përmes reklamimit, subvencioneve indirekte dhe kontrollit të burimeve financiare.

Dhuna gjatë protestave dhe akuzat për përfshirje të policisë

Reporterët pa Kufij raporton se gjatë protestave të vitit 2025, gazetarët që raportonin nga terreni u përballën me numër rekord sulmesh fizike (të paktën 100), ku “shumë prej tyre” – sipas RSF – dyshohet se janë kryer nga zyrtarë policorë.

Po ashtu, RSF përmend se janë shfaqur raste shqetësuese të hakerimit/ndërhyrjes ilegale në pajisjet mobile të gazetarëve nga shërbimet e sigurisë dhe policia.

Freedom House citon edhe të dhëna të Shoqatës së Gazetarëve të Pavarur të Serbisë (NUNS), sipas së cilës në vitin 2025 u raportuan 135 shkelje të lirisë së medias që nga fillimi i vitit, përfshirë 34 kërcënime verbale dhe 19 sulme fizike.

Kontroll ekonomik, pronësi dhe “kapje” e tregut medial

Në analizën e RSF, një problem i vazhdueshëm është edhe varësia financiare e mediave nga reklamat dhe subvencionet, ku qasja në to thuhet se ndikohet nga elita në pushtet.

RSF ngre shqetësime edhe për përqendrimin e pronësisë dhe rolin në rritje të ndërmarrjes shtetërore/ publike Telekom Srbija si operator kabllor dhe pronar mediesh, duke shtuar frikën se tregu medial po shkon drejt dominimit të aktorëve të lidhur me pushtetin.

Çfarë thotë Bashkimi Evropian

Nga Bashkimi Evropian janë shtuar mesazhet publike se liria e medias është kusht kyç për rrugën evropiane të Serbisë.

Në një fjalim në Parlamentin Evropian (8 shtator 2025), Komisioneri i BE-së për Zgjerim, Marta Kos, deklaroi se media e lirë është “themel i domosdoshëm i një shoqërie demokratike” dhe “element thelbësor” i procesit të anëtarësimit të Serbisë në BE.

Ajo theksoi se ndikimi politik dhe ekonomik mbi mediat në Serbi mbetet “shqetësim i rëndë”, ndërsa kërkoi që autoritetet të krijojnë “mjedis mundësues” për gazetarinë dhe që gazetarët të punojnë pa kërcënime, ngacmime dhe intimidim.

Komisionerja po ashtu përmendi se sulmet ndaj gazetarëve gjatë protestave duhet të ndalen, përfshirë rastet e raportuara me përfshirje të policisë dhe sulme verbale nga zyrtarë të nivelit të lartë.

Më e dobëta në rajon, sinjal alarmi për standardet demokratike

Renditja e Serbisë në fund të rajonit në vitin 2026 e kthen sërish në vëmendje pyetjen për drejtimin e reformave demokratike, përfshirë sundimin e ligjit, pavarësinë institucionale dhe garancitë për lirinë e shprehjes.

Organizatat ndërkombëtare theksojnë se pa ndalim të fushatave të denigrimit, pa hetim real të sulmeve ndaj gazetarëve dhe pa ulje të ndikimit politik në ekonomi e rregullim, çdo përmirësim në letër mbetet i brishtë.

The Geopost