Propaganda ruse në Maqedoninë e Veriut

Moska përdor sistematikisht manipulimin e informacionit si mjet të politikës së jashtme, në Maqedoninë e Veriut, propaganda ruse mbështetet në një sërë narrativash të përsëritura të hartuara për të shfrytëzuar pasigurinë politike dhe frustrimin shoqëror.

Ndikimi i propagandës ruse në Ballkanin Perëndimor nuk është as i ri dhe as i panjohur. Për vite me radhë, institucionet evropiane dhe organizatat e shoqërisë civile kanë paralajmëruar për rolin destabilizues të Moskës në rajon, veçanërisht në vendet që aspirojnë të anëtarësohen në Bashkimin Evropian. Maqedonia e Veriut, anëtare e NATO-s që nga viti 2020 dhe vend kandidat për në BE, nuk bën përjashtim, ashtu si shtetet e tjera të Ballkanit Perëndimor, me Serbinë shpesh në ballë.

Zhvillimet e fundit politike në Shkup kanë intensifikuar shqetësimet në lidhje me rrugën e integrimit evropian të vendit. Qeveria aktuale dhe Kryeministri Hristijan Mickoski kanë treguar pak gatishmëri për të përshpejtuar reformat kyçe, veçanërisht ndryshimet kushtetuese, pavarësisht premtimeve të bëra gjatë fushatës zgjedhore. Premtimi se këto ndryshime do të miratoheshin brenda gjashtë muajve nga marrja e detyrës nuk është përmbushur.

Në fund të janarit, kryeministri e bëri të qartë se ndryshimet kushtetuese nuk do të ndodhnin gjatë mandatit të tij nëse nuk plotësoheshin kushte specifike. Këto kushte përfshinin adresimin e statusit të komunitetit maqedonas në Bullgari dhe marrjen e garancive kundër vetos dypalëshe, poshtërimit politik ose asaj që ai e përshkroi si diskriminim subjektiv.

Vonesa në ndryshimet kushtetuese pasqyron dinamikën politike të brendshme më shumë sesa ndikimin e drejtpërdrejtë rus. Megjithatë, pasojat gjeopolitike janë të pashmangshme. Çdo shtyrje e ndryshimeve kushtetuese vonon procesin e pranimit të vendit në BE, dhe sa më e largët bëhet perspektiva e BE-së, aq më shumë hapësirë ​​hapet për aktorë të palëve të treta, përfshirë Rusinë. Në këtë kuptim, ndikimi rus nuk është domosdoshmërisht shkaku i bllokimit, por përkundrazi përfituesi i tij.

Një faktor kyç që shpesh anashkalohet në analizat e ndikimit të huaj është se propaganda nuk mund të funksionojë pa një terren të hapur. Asnjë fuqi e jashtme nuk mund të imponojë ndikim nëse pjesë të shoqërisë ose elitat lokale nuk janë të gatshme ta pranojnë atë. Ndikimi nuk është një pushtim ushtarak, por një marrëdhënie vullnetare midis atyre që ofrojnë një narrativë dhe atyre që e përqafojnë atë.

Në Ballkanin Perëndimor, frustrimi i akumuluar me proceset e gjata dhe të kushtëzuara të integrimit ka krijuar hapësirë ​​për diskurse alternative. Këtu gjen terren narrativa ruse.

Moska ka përdorur vazhdimisht manipulimin e informacionit si instrument të politikës së jashtme. E njohur si luftë informacioni ose manipulim dhe ndërhyrje e informacionit të huaj, kjo qasje shkon përtej diplomacisë tradicionale duke synuar emocionet, identitetin dhe pasiguritë sociale. Shumë ekspertë e përshkruajnë atë si pjesë të një strategjie më të gjerë të luftës hibride, ku informacioni bëhet një mjet i ndikimit politik dhe shoqëror.

Në Maqedoninë e Veriut, propaganda ruse ndërtohet rreth disa temave të përsëritura. Rusia portretizohet si mbrojtëse e vlerave tradicionale, identitetit ortodoks dhe pansllavizmit, ndërsa Perëndimi përshkruhet si një forcë liberale që imponon kushte dhe minon identitetin kombëtar. Çështje të tilla si ndryshimi i emrit të vendit, kërkesat për ndryshime kushtetuese dhe mbrojtja e të drejtave të pakicave paraqiten si poshtërime të imponuara nga Bashkimi Evropian.

Ndjenjat fetare dhe tradicionale luajnë një rol qendror në këtë strategji ndikimi. Strukturat kishtare dhe të ashtuquajturat iniciativa qytetare përdoren shpesh si kanale ndërmjetëse për të promovuar narrativa që e përshkruajnë Perëndimin si të degjeneruar moralisht.

Narrativat pro-ruse nuk kufizohen vetëm në sferën mediatike; ato gjejnë jehonë edhe në politikën e brendshme. Parti të tilla si Levica shprehin hapur qëndrime anti-NATO dhe anti-BE, ndërsa lëvizje politike si Maqedonia e Bashkuar, e udhëhequr nga Janko Baćev, mbështesin lidhje më të ngushta me Rusinë dhe refuzojnë integrimin euroatlantik.

Brenda vetë degës ekzekutive, ka figura të njohura për lidhjet e tyre të ngushta me Moskën. Zëvendëskryeministri Ivan Stoiljković, udhëheqës i Partisë Demokratike të Serbëve, ka marrë pjesë në forumet ruse të sigurisë dhe ka promovuar bashkëpunimin dypalësh me Rusinë.

Këto shqetësime u pasqyruan edhe në raportin e Parlamentit Evropian të 26 qershorit 2025. Raportuesi, Thomas Waitz, paralajmëroi për ndikimin e të ashtuquajturit koncept të Botës Serbe, i mbështetur nga përfaqësuesit e qeverisë dhe i lidhur ngushtë me interesat ruse dhe kineze në rajon.

Hulumtimet tregojnë se propaganda ruse përhapet kryesisht përmes mediave që ritransmetojnë përmbajtje nga Sputnik Serbia, RT Serbia dhe tabloidët serb, të cilat më pas përshtaten për audiencën maqedonase. Platformat e mediave sociale veprojnë si përforcues të këtyre narrativave.

Facebook, X dhe Telegram në veçanti përdoren nga Ambasada Ruse në Shkup dhe përforcohen nga rrjetet e botëve për të përhapur dezinformata, veçanërisht në lidhje me agresionin e Rusisë kundër Ukrainës dhe promovimin e të ashtuquajturave vlera tradicionale.

Qëllimi nuk është dominimi i plotë i diskursit publik, por më tepër fragmentimi i hapësirës së informacionit, krijimi i konfuzionit dhe erozioni i besimit në institucionet demokratike.

Edhe pse ndikimi rus në Maqedoninë e Veriut nuk është aktualisht dominues, ai përfaqëson një rrezik real. Propaganda krijon iluzione, nxit polarizimin etnik dhe fetar, minon besimin institucional dhe ngadalëson integrimin evropian të vendit.

Përballja e këtij fenomeni kërkon gazetari profesionale, transparencë institucionale, njohuri mediatike dhe rregullim ligjor të pronësisë dhe financimit të medias. Luftimi i dezinformimit nuk është censurë; është mbrojtja e sferës publike nga abuzimi me lirinë e shprehjes.

Në fund të fundit, zgjedhja është si politike ashtu edhe shoqërore: Evropa si një projekt reformash dhe standardesh, ose iluzioni i një alternative që nuk ofron as zhvillim dhe as siguri. / Deutsche Welle