PROTESTAT NË SERBI E NDAJNË VUÇIQIN NGA VUÇIQI

Dr. Boris Varga, kolumnist nga Serbia për The Geopost

Nga demokracia e drejtpërdrejtë në “botën serbe”

Protestat në Serbi për vdekjen e 16 personave në stacionin e trenit të Novi Sadit filluan me ide dominuese qytetare, urbane dhe të krahut të majtë. Qytetarët dhe studentët kryesisht promovuan vlerat e një shteti demokratik të bazuar në sundimin e ligjit, unitetin ndërpersonal, solidaritetin dhe zgjimin e vetëdijes qytetare në Serbi kundër regjimit të korruptuar dhe nacionalist të Presidentit serb Aleksandar Vuçiq.

Fillimisht, studentët donin të shmangnin politikën, dhe flamuri kombëtar serb dhe flamujt e fakultetit ishin simbolet e vetme të lejuara në protesta.

Kështu, protesta qytetare e udhëhequr nga studentët i privoi Aleksandar Vuçiqit dhe Partisë Progresive Serbe monopolin e tyre mbi simbolet e patriotizmit. Flamujt e Republikës së Serbisë mund të shiheshin në supet e demonstruesve në të gjitha cepat e vendit, përfshirë në mjediset shumëkombëshe ku prania e simboleve shtetërore serbe nuk është mirëpritur emocionalisht që nga rënia e Jugosllavisë socialiste, siç janë Sanxhaku dhe Vojvodina.

Megjithatë, përveç simboleve kombëtare serbe dhe himnit që bënte thirrje për unitet, flamuj shovinistë serbë filluan të shfaqen dhe dominuan protestën, përfshirë ato me fjalët “Jo dorëzim” dhe një hartë të Kosovës. Midis demonstruesve lindën debate mbi mbajtjen e flamujve të BE-së dhe Ukrainës, ndërsa flamujt rusë ishin të pranueshëm.

Të rinjtë gjithashtu i hoqën simbolet ortodokse regjimit të Aleksandar Vuçiqit si bazë për nacionalizmin e tyre populist. Në dimrin dhe pranverën e vitit 2025, studentët marshuan nëpër Serbi duke mbajtur ikona dhe flamuj ortodoksë. Kishte edhe nga ata që mbanin kryqe, duke u dhënë protestave pamjen e pelegrinazheve fetare.

Flamuj nga historia serbe u shfaqën në këtë ikonografi, si dhe simbolika e lëvizjes bashkëpunuese çetnike të Luftës së Dytë Botërore. Ndërkohë, studentët vendosën ta shndërronin protestën në politikë, duke u dhënë ultimatum autoriteteve serbe dhe Aleksandar Vuçiqit për të shpallur zgjedhje.

Një protestë e madhe studentore me rastin e festës fetare dhe kombëtare serbe Vidovdan (28 qershor) në Beograd solli në skenë folës që iu drejtuan audiencës me retorikë shoviniste që të kujtonte rënien e Jugosllavisë socialiste dhe fillimin e luftërave në vitet 1990. Diskursi u dominua nga ideologjia e një “Serbie të Madhe” ose ajo që tani quhet gjerësisht “bota serbe” (e modeluar sipas “botës ruse” imperialiste dhe militante). Kosova është bërë përsëri thelbi i politikës kombëtare serbe.

Ndërsa hyri në procesin politik, protestat studentore dhe qytetare filluan të shkëpusin narrativën nacionaliste të bashkimit të të gjithë serbëve në Ballkanin Perëndimor, e cila kishte sjellë miliona vota për parti dhe politikanë të tillë si Slobodan Millosheviq, Vojislav Koshtunica, Vojislav Sheshelj, Tomislav Nikoliq, madje edhe vetë Vuçiq, nga regjimi i Aleksandar Vuçiqit.

Kërkesa kryesore e protestës studentore dhe qytetare është thirrja e zgjedhjeve si një mjet për të ndëshkuar korrupsionin vdekjeprurës dhe dhunën kundër demonstruesve.

Protesta qytetare dhe moderne, fillimisht e organizuar sipas rregullave të mungesës së lidershipit, demokracisë direkte dhe plenumeve studentore, pas tetë muajsh, duke u shumëfishuar dhe duke hyrë në politikë, është bërë një lëvizje popullore nacionaliste serbe me një narrativë populiste. Gjatë tre dekadave e gjysmë të fundit, nacionalizmi e ka mbajtur Serbinë dhe shoqërinë e saj të lidhur me marrëdhënie anti-perëndimore, konflikte me fqinjët, një tendencë drejt autoritarizmit dhe lidershipit politik personal.

Ndërsa zgjedhjet afrohen, protesta studentore dhe qytetare ende nuk ka gjetur një udhëheqës me emrin dhe karizmën për të mposhtur Presidentin serb dhe Partinë e tij Progresive Serbe. Në Serbi, çmimi i fitores politike është se nuk do të jetë një kandidat që është hapur pro-BE, politikisht centrist dhe liberal. Për të fituar zgjedhjet në politikën serbe, është e nevojshme të gjesh dikë që mund të jetë një kundërshtar i përshtatshëm për Aleksandar Vuçiqin (ende) popullor. Ky është, sipas të gjitha gjasave, një kandidat që është si ai, duke folur figurativisht – duke ia vjedhur Vuçiqin vetë Vuçiqit./The Geopost/