Italia përgatit planin rezervë për të liruar 12 miliardë euro shpenzime për mbrojtjen

Italia është gati të përdorë një truk kontabiliteti të hartuar nga BE-ja për të rritur buxhetin e saj të mbrojtjes me 12 miliardë euro, ose 14 miliardë dollarë, në një përpjekje për të përmbushur objektivat e reja të vështira të shpenzimeve të NATO-s.

Plani, i hartuar në Bruksel vitin e kaluar, u lejon shteteve anëtare të BE-së të përjashtojnë shpenzimet e mbrojtjes kur llogarisin deficitin e tyre vjetor, duke u lejuar atyre të rrisin buxhetet e tyre të mbrojtjes pa shkelur rregullat e deficitit të BE-së.

BE-ja normalisht kërkon që shtetet anëtare të mbajnë deficitet e tyre buxhetore nën 3% të PBB-së ose të përballen me procedura shkeljeje. Një burim nga qeveria italiane i tha Defense News se e ashtuquajtura Klauzolë Kombëtare e Shpëtimit (NEC), nëse përdoret, mund t’i kërkojë Italisë të rrisë buxhetin e saj të mbrojtjes me 12 miliardë euro gjatë tre viteve duke filluar nga viti 2026. Gatishmëria e Romës për të përdorur këtë marrëveshje të BE-së u sinjalizua në një dokument buxhetor të ministrisë së financave të publikuar këtë muaj, i cili tha se mund të aktivizohej nëse kreditë me kosto të ulët të BE-së për të rritur shpenzimet e mbrojtjes – i ashtuquajturi programi SAFE – nuk do të ishin të mjaftueshme për ta sjellë Italinë në nivelin e kërkesave të NATO-s që anëtarët të shpenzojnë 5% të PBB-së së tyre për mbrojtje dhe siguri deri në vitin 2035.

“Vendimi për aktivizimin e NEC do të shtyhet deri në përfundimin e programit SAFE, kur do të vlerësohen nevojat e tij aktuale”, thuhet në dokument.

Italia ka kërkuar tashmë 14.9 miliardë euro në kredi SAFE nga BE-ja. Dokumenti thotë se Roma do të paraqesë një listë të produkteve të mbrojtjes për të cilat synon të shpenzojë kreditë deri më 30 nëntor.

Lista do të përqendrohet në “programe të përbashkëta me shtete të tjera anëtare ose vende të treta të interesuara në zhvillimin e strategjive të mbrojtjes në bashkëpunim me Bashkimin Evropian”.

Dokumenti shton se Komisioni Evropian do t’i përgjigjet kërkesës deri më 31 dhjetor.

Italia shpenzoi 29.18 miliardë euro për mbrojtje në vitin 2024, ekuivalente me 1.54% të PBB-së, dhe ka njoftuar se do të arrijë 2% këtë vit. Burime qeveritare i kanë thënë Defense News se boshllëku do të mbyllet duke riklasifikuar pjesë të Rojës Bregdetare Italiane si njësi ushtarake, por nuk është bërë asnjë njoftim zyrtar, dhe një dokument i duhur i buxhetit të mbrojtjes me një ndarje të shpenzimeve për vitin 2025 nuk është publikuar ende.

Duke parë përpara drejt vitit 2026, dokumenti i Ministrisë së Financave tregon se Italia do të shpenzojë 2.5% të PBB-së për mbrojtje deri në vitin 2028 përmes një rritjeje të mëtejshme “graduale” të shpenzimeve.

Dokumenti paralajmëron se rritja shumë e shpejtë e buxheteve do të çonte në një “blerje të shpejtë”, duke shkaktuar rritjen e çmimeve në treg.

“Bazuar në një parashikim realist, shpenzimet si pjesë e PBB-së do të rriteshin me 0.15 pikë përqindjeje në vitin 2016 dhe përsëri në vitin 2017, dhe me 0.2 pikë përqindjeje në vitin 2028”, thuhet në dokument.

Planifikuesit së pari do të përdorin kreditë SAFE për ta arritur këtë dhe më pas do të vendosin nëse do të aktivizojnë klauzolën kombëtare të shpëtimit (NEC).

Autorizimi i BE-së për të përdorur NEC ishte pjesë e programit të saj ReArm të marsit 2025, i cili ishte hartuar për të ushtruar presion mbi shtetet anëtare që të rrisin gatishmërinë e tyre ushtarake në dritën e pushtimit rus të Ukrainës.

“Rregullat e buxhetit të BE-së kufizojnë shpenzimet nga qeveritë e shteteve anëtare. Prandaj, BE-ja ofron fleksibilitet shtesë buxhetor brenda kornizës buxhetore për të siguruar që rritja e shpenzimeve të mbrojtjes të mos rrezikojë stabilitetin buxhetor ose të shkaktojë penalitete që normalisht shoqërohen me shkeljet e kufijve buxhetorë të BE-së”, deklaroi BE.

“Fleksibiliteti sipas NEC për shpenzimet e mbrojtjes do të zbatohet për katër vjet duke filluar nga viti 2025, me tejkalimin vjetor që nuk do të kalojë 1.5% të PBB-së deri në vitin 2028”, thuhet në të.

Italia kishte deklaruar më parë se nuk do ta përdorte opsionin NEC për sa kohë që deficiti i saj vjetor ishte tashmë mbi 3%, që do të thotë se do të përballej me procedura shkeljeje. Megjithatë, vendi tani pret që deficiti të bjerë në 2.8% vitin e ardhshëm. Dokumenti përfshin një paragraf që sugjeron se Italia mund të mos ketë ende nevojë të arrijë objektivin e shpenzimeve prej 5% të kërkuar nga NATO.

Logjika pas kësaj është se objektivi prej 5% u vendos për të siguruar që vendet të arrijnë aftësi të caktuara ushtarake. Nëse Italia mund t’i arrijë këto aftësi përmes “strategjive të racionalizimit dhe optimizimit të shpenzimeve”, mund të jetë ende e mundur të përmbushen aftësitë e alokuara për secilin vend me shpenzime më të ulëta./DefenseNews/