Vuçiq e përdor Ibrin si kërcënim politik ndaj Kosovës, por e drejta ndërkombëtare ia kufizon veprimet Serbisë

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka rikthyer retorikën kërcënuese ndaj Kosovës, kësaj here përmes një deklarate që prek një prej burimeve më të ndjeshme strategjike, lumin Ibër dhe sistemin e Ujmanit.

Vuçiq ka deklaruar se Serbia ka angazhuar ekspertë, inxhinierë dhe persona nga sektori i ndërtimit për të shqyrtuar mundësinë e “ndryshimit të rrjedhës së ujit të Ibrit”, duke e lidhur këtë me situatën e serbëve në Kosovë.

“Ne tashmë i kemi ftuar ekspertët që merren me të, sektorin e ndërtimit, inxhinierët dhe të tjerët. Kur ata tashmë po i ngacmojnë kaq shumë njerëzit tanë, le të shohim, kemi arsye të ndryshme për ndryshimin e rrjedhës së ujit të Ibrit dhe pastaj do të shohim se çfarë do të bëjnë shqiptarët”, ka deklaruar presidenti serb.

Deklarata nuk përmban një plan konkret për ndonjë projekt hidroteknik, por përdorimi i kontrollit mbi një burim të rëndësishëm ujor si paralajmërim ndaj Kosovës i jep asaj një dimension të qartë politik.

Ibri si instrument i presionit

Në vend që çështjen e burimeve ujore ta trajtojë si një çështje teknike që kërkon bashkëpunim ndërkufitar, Vuçiq e ka vendosur atë në kuadër të përplasjeve politike me Kosovën.

Në deklaratën e tij, ai e lidh mundësinë e ndërhyrjes në rrjedhën e Ibrit me atë që e konsideron “ngacmim” të serbëve në Kosovë.

Kështu, një çështje që prek drejtpërdrejt ujin, energjinë dhe mjedisin shndërrohet në një mjet retorik për të përcjellë mesazhin se veprimet e institucioneve të Kosovës mund të kenë pasoja të tjera nga ana e Serbisë.

Pikërisht këtu qëndron edhe pesha e deklaratës së presidentit serb: kërcënimi nuk lidhet vetëm me një reagim politik apo diplomatik, por me një burim strategjik nga i cili varen interesa të rëndësishme të Kosovës.

Lumi Ibër buron në Mal të Zi, kalon nëpër Serbi dhe më pas hyn në Kosovë. Në këtë sistem ujor ndodhet edhe liqeni i Ujmanit, i njohur në Serbi si Gazivoda.

Ujmani është një prej aseteve më të rëndësishme ujore dhe energjetike të Kosovës dhe për vite me radhë ka qenë pjesë e debatit politik ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit.

Për këtë arsye, paralajmërimi i Vuçiqit nuk është i shkëputur nga kontesti më i gjerë i mosmarrëveshjeve rreth kontrollit dhe përdorimit të burimeve strategjike.

Çdo ndryshim i rëndësishëm i rrjedhës së Ibrit do të mund të kishte pasoja për furnizimin me ujë, energjinë, bujqësinë dhe ekosistemet në Kosovë.

Nga kërcënimet politike te presioni përmes burimeve strategjike

Retorika e Vuçiqit ndaj Kosovës është karakterizuar ndër vite nga paralajmërime për pasoja në rast të veprimeve të institucioneve të Kosovës që Beogradi i kundërshton.

Në rastin e fundit, presidenti serb e ka zhvendosur këtë retorikë te një çështje konkrete dhe strategjike: uji.

Formulimi “pastaj do të shohim se çfarë do të bëjnë shqiptarët” e vendos deklaratën në një kornizë të qartë paralajmëruese. Mesazhi i Beogradit është se veprimet ndaj komunitetit serb, sipas interpretimit të Vuçiqit, mund të pasohen nga masa që prekin interesa të tjera të Kosovës.

Kjo e bën deklaratën më shumë se një diskutim teknik për menaxhimin e ujërave.

Ajo mund të lexohet si përpjekje për të krijuar presion politik përmes kontrollit ose ndikimit mbi një burim që ka rëndësi të drejtpërdrejtë për Kosovën.

Retorika dhe e drejta ndërkombëtare

Parimet e së drejtës ndërkombëtare për ujërat ndërkufitare nuk i japin një shteti të drejtë të pakufizuar për të ndërhyrë në rrjedhën e një lumi që prek shtetin tjetër.

Konventa e OKB-së e vitit 1997 kërkon përdorim të drejtë dhe të arsyeshëm të rrjedhave ujore ndërkombëtare dhe, në nenin 7, detyron shtetet të marrin masa për të parandaluar dëmin e konsiderueshëm ndaj shteteve të tjera.

Ndërkohë, Konventa e UNECE-së e vitit 1992 kërkon parandalimin, kontrollin dhe reduktimin e ndikimit ndërkufitar.

Nëse paralajmërimi do të mbetej vetëm në nivel retorik, efekti kryesor do të ishte politik dhe psikologjik. Por nëse do të pasohej nga një projekt konkret për devijimin ose reduktimin e ndjeshëm të rrjedhës së Ibrit, çështja do të merrte përmasa shumë më serioze.

Zgjedhja e Ibrit dhe Ujmanit si mjet i kësaj retorike tregon se Beogradi vazhdon ta përdorë kontrollin dhe ndikimin mbi çështje strategjike si instrument presioni ndaj Kosovës.

The GeoPost