“Shkarko ose ndëshkohesh”: Studentë dhe mësues rusë përballë shantazhit digjital të shtetit

Studentët, mësuesit dhe prindërit në Rusi po përballen me një presion gjithnjë e më të madh institucional për të shkarkuar dhe përdorur super-aplikacionin shtetëror MAX, një platformë e re komunikimi dhe shërbimesh që autoritetet po e promovojnë si alternativë kombëtare ndaj aplikacioneve perëndimore.

Në disa raste, refuzimi për ta instaluar aplikacionin shoqërohet me kërcënime për nota të ulëta, ndalim nga provimet, apo edhe përjashtim nga shkolla dhe universiteti.

MAX u prezantua për herë të parë në mars dhe u përfshi në regjistrin zyrtar të softuerëve rusë në mesin e qershorit. Deri në shtator, aplikacioni po instalohej paraprakisht në të gjithë telefonat dhe tabletët që shiteshin në Rusi. Paralelisht, autoritetet filluan të kufizonin gradualisht aplikacionet e huaja të komunikimit: Roskomnadzor bllokoi thirrjet në Telegram dhe WhatsApp në gusht, ndërsa FaceTime i Apple u bllokua plotësisht në fillim të nëntorit.

Sipas ekspertëve të sigurisë kibernetike, ekziston frika se përdorimi i MAX mund të lejojë regjistrimin e plotë të aktivitetit online, përfshirë mesazhet dhe thirrjet, dhe vënien e tyre në dispozicion të autoriteteve shtetërore. Edhe pse kjo nuk është konfirmuar zyrtarisht, shqetësimet për privatësinë kanë nxitur rezistencë të gjerë, veçanërisht në institucionet arsimore.

Organizata për të drejtat e njeriut Po Sobstvennomu Zhelaniyu (PSZ) raporton se është kontaktuar nga studentë të paktën nga 25 institucione të arsimit të lartë në tre muajt e fundit, të cilët kanë përjetuar presion administrativ për të instaluar aplikacionin. Në disa raste, studentëve u është thënë se mosrespektimi i udhëzimeve mund të çojë në ndalim nga provimet ose përjashtim, ndërsa mësuesit janë kërcënuar me humbje vendi pune.

Raste konkrete janë raportuar në Moskë, Novosibirsk dhe rajone të tjera, ku studentët pretendojnë se janë ndëshkuar për refuzimin e shkarkimit të MAX, ndërsa prindërit kanë pohuar se shkollat raportojnë në mënyrë fiktive se 100% e nxënësve janë regjistruar në aplikacion.

Më 10 nëntor, Ministria Ruse e Shkencës dhe Arsimit të Lartë e përshkroi shpërndarjen e MAX si një “eksperiment”, duke theksuar se regjistrimi nuk është i detyrueshëm sipas ligjit. Megjithatë, presioni në terren tregon një realitet tjetër. Aktivistët theksojnë se detyrimi për përdorimin e aplikacionit bie ndesh me Kushtetutën Ruse, e cila garanton të drejtën e privatësisë dhe mbrojtjen e të dhënave personale.

Sipas të dhënave nga Departamenti i Arsimit i Moskës, normat reale të përdorimit të MAX mbeten shumë më të ulëta se objektivat e qeverisë: vetëm 7% e nxënësve të shkollave, 20% e prindërve dhe 62% e stafit mësimdhënës në kryeqytet e kanë shkarkuar aplikacionin.

Pavarësisht përpjekjeve për ta paraqitur MAX si një mjet modern dhe praktik, rezistenca në rritje tregon se shumë qytetarë rusë e shohin aplikacionin jo si një shërbim, por si një instrument të ri të mbikëqyrjes dhe kontrollit shtetëror, shkruan novayagazeta./TheGeopost.