Bullgaria dëshiron të dëbojë kompanitë ruse të energjisë

Sofja vendosi taksa ndëshkuese për tranzitin e gazit nga Rusia dhe mbi fitimet e rafinerisë Lukoil

Bullgaria ka vendosur taksa ndëshkuese për kompanitë ruse të naftës dhe gazit për të ulur përfitimin e tyre dhe për t’i detyruar ata dhe blerësit e tyre evropianë të kërkojnë opsione të tjera, thonë zyrtarët qeveritarë.

Sofja prezantoi të premten një akcizë prej Lv20 (10 €) për megavat orë gaz rus të kaluar, disa ditë pasi goditi rafinerinë ruse të Lukoil në bregdetin e Detit të Zi me një taksë 60 për qind mbi fitimet. Qëllimi kryesor i të dyja masave është të shtyjnë rusët nga tregu evropian, thanë zyrtarët.

Anëtari i BE-së dhe NATO-s, Bullgaria ka bërë një përballje drastike që kur një qeveri pro-evropiane erdhi në pushtet në maj. Deri kohët e fundit, vendi ishte ende aleat i ngushtë me Moskën dhe hezitonte të largohej nga varësia e tij nga hidrokarburet ruse.

Tarifa e re e tranzitit arrin në rreth një të pestën e çmimit aktual të gazit standard TTF (50 € p/MWh). Tarifat e tranzitit janë zakonisht në përqindjen e ulët njëshifrore të kostos aktuale të gazit.

“Llogaritja është se edhe pse ne nuk përdorim më gazin rus, ne jemi ende në themel të fajit për faktin se vendet e tjera në Evropë vazhdojnë të përdorin gazin rus”, tha një person i njohur me vendimin e Sofjes. “I gjithë qëllimi ishte ta bënte këtë pak më pak fitimprurëse dhe të detyronte Serbinë dhe Hungarinë të shikonin diku tjetër”.

Bullgaria u ndërpre nga furnizimet me gaz të Gazprom menjëherë pasi filloi pushtimi rus në Ukrainë, por lejoi që rrjeti i saj i tubacioneve të gazit të përdorej për të furnizuar furnizimet kritike të gazit për Serbinë dhe Hungarinë, dy nga qeveritë më miqësore të Evropës me Rusinë.

Ministri i Jashtëm hungarez Péter Szijjártó kritikoi rritjen e taksës së tranzitit të gazit si një “ligj të papranueshëm me një sfond të paqartë”. Në një video nga një forum energjetik në Rusi, ku ai ishte i vetmi ministër i BE-së i pranishëm, ai e quajti atë “një përpjekje tjetër për të minuar sigurinë energjetike të Hungarisë dhe bashkëpunimin energjetik midis Hungarisë dhe Rusisë”.

Ministri bullgar i financave Asen Vasilev tha se qëllimi nuk ishte të shtrenjtohej gazi për konsumatorët në Hungari dhe Serbi, por të bënte më pak fitimprurëse për Gazprom transportin e gazit nëpërmjet Bullgarisë.

“Taksa e re është plotësisht në përputhje me qëllimet e BE-së për të reduktuar varësinë e saj nga karburantet fosile ruse. Meqenëse shumica e kontratave të Gazprom janë me çmim në pikën e dorëzimit në një vend të caktuar, taksa ka shumë të ngjarë të mos ketë ndikim në çmimet e gazit në vendi në rrjedhën e poshtme”, tha ai. “Kjo vetëm do të zvogëlojë fitimet e Gazprom.”

Ai tha se qeveria e tij kishte informuar Brukselin për ndryshimet. Një zyrtar i BE-së tha se Komisioni Evropian po shqyrtonte këtë çështje”.

Vassilev tha se presioni i qeverisë ndaj kompanive ruse kishte shtyrë gjithashtu Lukoil të fillonte shitjen e rafinerisë së tij më të madhe të naftës në Evropën Juglindore, e vendosur pranë Burgasit, një qytet bullgar në bregun e Detit të Zi.

“Ka ndoshta një përfitim ekonomik nga shkëmbimi i pronësisë së rafinerisë,” tha ai për Financial Times. “Kemi shenja interesi”.

Qeveria nuk është e përfshirë në shitjen e rafinerisë, e cila furnizon më shumë se gjysmën e prodhimit të saj për klientët ndërkombëtarë – duke përfshirë dërgesat e rëndësishme me naftë në Ukrainë në fillim të pushtimit rus.

Megjithatë, ministri tha se Sofja do të mbajë një sërë masash ndëshkuese derisa pronarët e rinj të hyjnë në bord.

Tatimi mbi fitimin prej 60 për qind i futur së fundmi mbi fitimet e rafinerisë do të reduktohet vetëm në 15 për qind pas shitjes. Ndërkohë, rafineria ka nevojë për një përmirësim prej 500 milionë eurosh për të përpunuar naftë bruto më të lehtë jo-ruse.

Vasilev, i cili është gjithashtu bashkë-udhëheqës i partisë Ne Vazhdojmë Ndryshojmë, një nga dy forcat kryesore të koalicionit, tha se Sofja u zgjua pasi Gazprom ndërpreu furnizimin me gaz pas pushtimit rus të Ukrainës. Së pari, një qeveri teknokrate, e ndjekur nga qeveria e re këtë pranverë, ndryshoi qëndrimin e Sofjes në një drejtim pro-perëndimor dhe përshpejtoi reformat, duke përfshirë sektorin e energjisë, i cili ishte ngecur prej vitesh, tha ai.

“Në tre muajt e fundit kemi nisur reformat që janë shtyrë për 10-15 vjet”, tha ai.

Bullgaria ka vuajtur nga ndërprerjet e furnizimit me gaz në të kaluarën, veçanërisht në dimrin e 2008-2009 kur Rusia mbylli furnizimin me gaz për një mosmarrëveshje me Ukrainën. Edhe gjatë ndërprerjes më të fundit të gazit, Sofja kishte vetëm rezerva të vogla gazi, kështu që objektet e magazinimit ishin më pak se 20 për qind plot në pranverën e 2022.

Që atëherë, tha Vasilev, Bullgaria ka ndryshuar një rrjet tubacionesh të epokës komuniste që synonte të transportonte gaz në Greqi dhe Turqi. Një lidhje e re me Greqinë është krijuar gjithashtu dhe kapacitete të mëtejshme ndërkufitare po ndërtohen me Serbinë dhe Rumaninë.

“Ne po bëjmë shumë mirë,” tha Vassilev. “Kur Rusia ndërpreu gazin, ne kishim një plan brenda 24 orëve, shmangëm ndërprerjet dhe rritjen e çmimeve dhe gjetëm zgjidhje afatgjata./FT/